 |
|
 |
|
|
|
مسئله 1204
- شكهائي كه نماز را باطل ميكند از اين قرار است:
اوّل - شكّ در شماره ركعتهاي نماز دو ركعتي مثل نماز صبح و نماز مسافر و نماز جمعه و نماز آيات ولي شكّ در شماره ركعتهاي نماز مستحبّ دو ركعتي و نماز احتياط نماز را باطل نميكند كه بعداً توضيح ميدهيم .
دوّم - شكّ در شماره ركعتهاي نماز سه ركعتي.
سوّم - آنكه در نماز چهار ركعتي شكّ كند كه يك ركعت خوانده يا بيشتر.
چهارم - آنكه در نماز چهار ركعتي پيش از تمام شدن سجده، دوّم شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا بيشتر.
پنجم - شكّ بين دو و پنج يا دو و بيشتر از پنج.
ششم - شكّ بين سه و شش يا سه و بيشتر از شش.
هفتم - شكّ در ركعتهاي نماز كه نداند چند ركعت خوانده است.
هشتم - شكّ بين چهار و شش يا چهار و بيشتر از شش چه پيش از تمام شدن سجده دوّم و چه بعد از آن.
مسئله 1205 - اگر يكي از شكهاي باطل براي انسان پيش آيد و بقدري فكر كند كه از پيدا شدن يقين يا گمان به واقع نا اميد شود ميتواند نماز را بهم بزند و از سر بگيرد.
مسئله 1206
- شكهائي كه نبايد به آنها اعتنا كرد از اين قرار است:
اوّل - شكّ بعد از محلّ.
دوّم - شكّ بعد از سلام نماز
.
سوّم - شكّ بعد از گذشتن وقت نماز.
چهارم - شكّ كثيرالشّك.
پنجم - شكّ امام و مأموم.
ششم - شكّ در نماز مستحبي
مسئله 1207 - اگر در بين نماز شكّ كند كه يكي از كارهاي واجب آن را انجام داده يا نه، مثلا شكّ كند كه حمد خوانده يا نه، چنانچه مشغول كاري كه بعد از آن است نشده، بايد آنچه را كه در انجام آن شكّ كرده بجا آورد و اگر مشغول كاري كه بعد از آن است شده، به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1208 - اگر در بين خواندن آيهاي شكّ كند كه آيه پيش را خوانده يا نه يا وقتي آخر آيه را ميخواند شكّ كند كه اوّل آن را خوانده يا نه به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1209 - اگر بعد از ركوع يا سجود شكّ كند كه كارهاي واجب آن، مانند ذكر و آرام بودن بدن را انجام داده يا نه، بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1210 - اگر در حالي كه به سجده ميرود شكّ كند كه ركوع كرده يا نه، يا شكّ كند كه بعد از ركوع ايستاده يا نه، به شكّ خود اعتنا نكند. گرچه احتياط مستحبّ انجام مشكوك وسپس اعاده نماز است.
مسئله 1211 - اگر در حال برخاستن شكّ كند كه سجده را بجا آورده يا نه بايد برگردد و بجا آورد، ولي اگر شكّ كند تشهّد را بجا آورده يا نه لازم نيست برگردد گرچه خوبست احتياطا به قصد رجاء بجا آورد.
مسئله 1212 - كسي كه نشسته يا خوابيده نماز ميخواند، اگر موقعي كه حمد يا تسبيحات ميخواند، شكّ كند كه سجده يا تشهّد را بجا آورده يا نه، بايد به شكّ خود اعتنا نكند، و اگر پيش از آنكه مشغول حمد يا تسبيحات شود، شكّ كند كه سجده يا تشهّد را بجا آورده يا نه، بايد بجا آورد.
مسئله 1213 - اگر شكّ كند كه يكي از ركنهاي نماز را بجاي آورده يا نه، چنانچه مشغول كاري كه بعد از آن است نشده، بايد آنرا بجا آورد، مثلا اگر پيش از خواندن تشهّد شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه، بايد بجا آورد و چنانچه بعد يادش بيايد كه آن ركن را بجا آورده بوده، چون ركن زياد شده نماز باطل است.
مسئله 1214 - اگر شكّ كند عملي را كه ركن نيست بجا آورده يا نه، چنانچه مشغول كاري كه بعد از آن است نشده، بايد آنرا بجا آورد، مثلا اگر پيش از خواندن سوره شكّ كند كه حمد را خوانده يا نه، بايد حمد را بخواند و اگر بعد از انجام آن يادش بيايد كه آنرا بجا آورده بوده، چون ركن زياد نشده نماز صحيح است.
مسئله 1215 - اگر شكّ كند كه ركني را بجا آورده يا نه، مثلاً مشغول تشهّد است اگر شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه، بايد به شكّ خود اعتنا نكند و اگر يادش بيايد كه آن ركن را بجا نياورده، در صورتي كه مشغول ركن بعد نشده بايد آن را بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده نماز باطل است، مثلا اگر پيش از ركوع ركعت بعد يادش بيايد كه دو سجده را بجا نياورده بايد بجا آورد و اگر در ركوع يا بعد از آن يادش بيايد نماز باطل است.
مسئله 1216 - اگر شكّ كند عملي را كه ركن نيست بجا آورده يا نه، چنانچه مشغول كاري كه بعد ازآن است شده، بايد به شكّ خود اعتنا نكند، مثلا موقعي كه مشغول خواندن سوره است، اگر شكّ كند كه حمد را خوانده يا نه بايد به شكّ خود اعتنا نكند و اگر بعد يادش بيايد كه آنرا بجا نياورده، در صورتي كه مشغول ركن بعد نشده، بايد بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده، نماز صحيح است، بنابراين اگر مثلا در قنوت يادش بيايد كه حمد را نخوانده، بايد بخواند و اگر در ركوع يادش بيايد نماز صحيح است.
مسئله 1217 - اگر شكّ كند كه سلام نماز را گفته يا نه، چنانچه مشغول تعقيب نماز يا مشغول نماز ديگر شده، يا به واسطه انجام كاري كه نماز را بهم ميزند، از حال نمازگزار بيرون رفته، بايد به شكّ خود اعتنا نكند و اگر پيش از اينها شكّ كند بايد سلام را بگويد و اگر شكّ كند سلام نماز را درست گفته يا نه اعتنا نكند هر چند وارد عمل ديگر نشده باشد.
مسئله 1218 - اگر بعد از سلام نماز شكّ كند كه نماز صحيح بوده يا نه، مثلا شكّ كند ركوع كرده يا نه، يا بعد از سلام نماز چهار ركعتي شكّ كند كه چهار ركعت خوانده يا پنج ركعت، به شكّ خود اعتنا نكند ولي اگر هر دو طرف شكّ او باطل باشد، مثلا بعد از سلام نماز چهار ركعتي شكّ كند كه سه ركعت خوانده يا پنج ركعت (كه احتمال ديگري نباشد)، نماز باطل است.
مسئله 1219 - اگر بعد از گذشتن وقت نماز، شكّ كند كه نماز خوانده يا نه، يا گمان كند كه نخوانده خواندن آن لازم نيست، ولي اگر پيش از گذشتن وقت، شكّ كند كه نماز خوانده يا نه، يا گمان كند كه نخوانده، بايد آن نماز را بخواند حتّي اگر گمان كند كه خوانده، باز هم كافي نيست و بايد آنرا بجا آورد.
مسئله 1220 - اگر بعد از گذشتن وقت شكّ كند كه نماز را درست خوانده يا نه به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1221 - اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر بداند چهار ركعت نماز خوانده ولي نداند به نيّت ظهر خوانده يا به نيّت عصر، بايد چهار ركعت نماز قضا به نيّت نمازي كه بر او واجب است- مافي الذمه بخواند.
مسئله 1222 - اگر بعد از گذشتن وقت نماز مغرب و عشاء، بداند يك نماز خوانده ولي نداند سه ركعتي خوانده يا چهار ركعتي بايد قضاي نماز مغرب و عشاء را بخواند.
مسئله 1223 - اگر براي انسان حالتي پيدا شده باشد كه نتواند سه نماز پشت هم بدون شكّ بخواند كثيرالشّك است و بايد به شكّ خود اعتنا نكند. و اتحاد مورد شكّ هم لازم نيست ليكن اگر شكّ او هميشه در يك چيز است در چيزهاي ديگر كثيرالشّك نميباشد.
مسئله 1224 - كثيرالشّك بآنطور كه بنفع اوست عمل ميكند بنابراين هرگاه كثيرالشّك در بجا آوردن چيزي شكّ كند، بايد بنا بگذارد كه آنرا بجا آورده مگر اينكه اگر آنرا بجا آورده باشد نماز باطل باشد كه در اين صورت، بايد بنا بگذارد كه آنرا انجام نداده، مثلا اگر شكّ كند كه يك ركوع كرده يا بيشتر، چون با زياد شدن ركوع نماز باطل است بايد بنا بگذارد كه بيشتر از يك ركوع نكرده است.
مسئله 1225 - كسي كه در يك چيز نماز زياد شكّ ميكند، چنانچه در چيزهاي ديگر نماز شكّ كند، بايد به آن اعتنا كرده بدستور آن رفتار نمايد مثلا كسي كه زياد شكّ ميكند سجده كرده يا نه اگر در بجا آوردن ركوع شكّ كند، بايد بدستور آن عمل نمايد يعني: اگر ايستاده ركوع را بجا آورد، و اگر به سجده رفته اعتنا نكند.
مسئله 1226 - كسي كه در نماز مخصوصي مثلا در نماز ظهر زياد شكّ ميكند اگر در نماز ديگر مثلا در نماز عصر شكّ كند، بايد بدستور شكّ رفتار نمايد.
مسئله 1227 - كسي كه وقتي در جاي مخصوصي نماز ميخواند، زياد شكّ ميكند، اگر در غير آنجا نماز بخواند و شكّي براي او پيش آيد، بايد به دستور شكّ عمل نمايد.
مسئله 1228 - اگر انسان شكّ كند كه كثيرالشّك شده يا نه، بايد بدستور شكّ عمل نمايد. و كثيرالشّك تا وقتي يقين نكند كه به حال معمول مردم برگشته، بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1229 - كسي كه زياد شكّ ميكند، اگر شكّ كند ركني را بجا آورده يا نه و اعتنا نكند، بعد يادش بيايد كه آنرا بجا نياورده، چنانچه مشغول ركن بعد نشده، بايد آنرا بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده، نماز باطل است، مثلا اگر شكّ كند ركوع كرده يا نه و اعتنا نكند، چنانچه پيش از سجده دوّم يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد ركوع كند و نماز را تمام نمايد، و احتياط مستحبّ آن است كه نماز را دو باره بخواند، و اگر در سجده دوّم يادش بيايد، نمازش باطل است.
مسئله 1230 - كسي كه زياد شكّ ميكند، اگر شكّ كند چيزي را كه ركن نيست، بجا آورده يا نه و اعتنا نكند و بعد يادش بيايد كه آنرا بجا نياورده، چنانچه از محلّ بجا آوردن آن نگذشته، بايد آنرا بجا آورد، و اگر از محلّ آن گذشته نمازش صحيح است. مثلا اگر شكّ كند كه حمد خوانده يا نه و اعتنا نكند، چنانچه در قنوت يادش بيايد كه حمد نخوانده، بايد بخواند، و اگر در ركوع يادش بيايد، نماز او صحيح است.
مسئله 1231 - در نماز جماعت اگر امام يا مأموم حساب ركعات را داشته باشد ديگري نبايد به شكّ خود اعتنا كند اگر امام جماعت در شماره ركعتهاي نماز شكّ كند، مثلا شكّ كند كه سه ركعت خوانده يا چهار ركعت، چنانچه مأموم يقين يا گمان داشته باشد كه چهار ركعت خوانده و به امام بفهماند كه چهار ركعت خوانده است، امام بايد نماز را تمام كند، و خواندن نماز احتياط لازم نيست. و نيز اگر امام يقين يا گمان داشته باشد كه چند ركعت خوانده و مأموم در شماره ركعتهاي نماز شكّ كند، بايد به شكّ خود اعتنا ننمايد.
مسئله 1232 - اگر در شماره ركعتهاي نماز مستحبّي شكّ كند، چنانچه طرف بيشتر شكّ، نماز را باطل ميكند، بايد بنا را بر كمتر بگذارد، مثلا اگر در نافله صبح شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بايد بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده است، و اگر طرف بيشتر شكّ، نماز را باطل نميكند، مثلا شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا يك ركعت، بهر طرف شكّ عمل كند، نمازش صحيح است ولي بهتر است بنا را بر كمتر بگذارد.
مسئله 1233 - كم شدن ركن، نافله را باطل ميكند، ولي زياد شدن ركن، آن را باطل نميكند، پس اگر يكي از كارهاي نافله را فراموش كند و موقعي يادش بيايد كه مشغول ركن بعد از آن شده، ميتواند آن كار را انجام دهد و دو باره آن ركن را بجا آورد. مثلا اگر در بين ركوع يادش بيايد كه سوره را نخوانده، مي تواند برگردد و سوره را بخواند و دو باره به ركوع رود.
مسئله 1234 - اگر در يكي از كارهاي نافله شكّ كند - خواه ركن باشد يا غير ركن - چنانچه محلّ آن نگذشته، بايد بجا آورد، و اگر محلّ آن گذشته، به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1235 - اگر در نماز مستحبّي دو ركعتي، گمانش به سه ركعت يا بيشتر، و يا به دو ركعت يا كمتر برود، بايد به همان گمان عمل كند، مثلا اگر گمانش به يك ركعت ميرود، احتياطا بايد يك ركعت ديگر بخواند. و اگر گمانش به سه ركعت و يا بيشتر است، بايد دو باره بخواند، البته اگر نماز دو ركعتي ميباشد چون نماز مستحبّي چهار ركعتي هم داريم مثل نماز معروف ( اعرابي ) كه در كتابهاي فقهي و دعا آمده است.
مسئله 1236 - اگر در نماز نافله كاري كند كه براي آن سجده سهو واجب ميشود، يا يك سجده يا تشهّد را فراموش نمايد، لازم نيست بعد از نماز سجده سهو يا قضاي سجده و تشهّد را بجا آورد.
مسئله 1237 - اگر شكّ كند كه نماز مستحبّي را خوانده يا نه، چنانچه آن نماز مثل نماز جعفر طيّار وقت معيّن نداشته باشد، بنا بگذارد كه نخوانده، است و همچنين است اگر مثل نافله يوميّه وقت معيّن داشته باشد ولكن پيش از گذشتن وقت شكّ كند كه آنرا بجا آورده يا نه، ولي اگر بعد از گذشتن وقت شكّ كند كه خوانده است يا نه، به شكّ خود اعتنا نكند.
مسئله 1238
- در نُه صورت اگر در شماره ركعتهاي نماز چهار ركعتي شكّ كند، بايد قدري فكر كند و بنابراحتياط واجب فورا هم فكر نمايد، اگر يقين يا گمان به يك طرف شكّ پيدا كرد، همان طرف را بگيرد و نماز را تمام كند، والاّ به دستورهايي كه گفته ميشود عمل نمايد. و آن نُه صورت از اين قرار است:
اوّل - آنكه بعد از تمام شدن ذكر واجب سجده دوّم شكّ كند، دو ركعت خوانده يا سه ركعت، كه بايد بنا بگذارد سه ركعت خوانده و يك ركعت ديگر بخواند و نماز را تمام كند، و بعد از نماز بنابراحتياط واجب يك ركعت نماز احتياط ايستاده بدستوري كه بعدا گفته ميشود، بجا آورد.
دوّم - بين دو و چهار بعد از تمام شدن ذكر واجب سجده دوّم، كه بايد بنا بگذارد چهار ركعت خوانده و نماز را تمام كند و بعد از نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند.
سوّم - شكّ بين دو و سه و چهار بعد از تمام شدن ذكر واجب سجده دوّم، كه بايد بنابر چهار بگذارد و بعد از نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده و بعد دو ركعت نشسته بجا آورد.
چهارم - شكّ بين چهار و پنج بعد از تمام شدن ذكر واجب سجده دوّم، كه بايد بنا بر چهار بگذارد و نماز را تمام كند و بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد. ولي اگر يكي از اين چهار شكّ پيش از تمام شدن ذكر واجب سجده دوّم براي او پيش آيد، نماز باطل است، ولي بنابراحتياط مستحبّ بدستور شكّ مزبور عمل كند، و سپس نماز را دو باره بخواند.
پنجم - شكّ بين سه و چهار، كه در هر جاي نماز باشد، بايد بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام كند و بعد از نماز يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بجا آورد.
ششم - شكّ بين چهار و پنج در حال ايستاده، كه بايد بنشيند و تشهّد بخواند، و بعد از سلام، يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بجا آورد. و احتياط مستحبّ آن است كه در اين صورت و همچنين در صورت هفتم و هشتم و نهم بعد از نماز احتياط، دو سجده سهو نيز بجا آورد.
هفتم - شكّ بين سه و پنج در حال ايستاده، كه بايد بنشيند و تشهّد بخواند، و بعد از سلام، دو ركعت نماز احتياط ايستاده بجا آورد.
هشتم - شكّ بين سه و چهار و پنج در حال ايستاده، كه بايد بنشيند و تشهّد بخواند، و بعد از سلام، دو ركعت نماز احتياط ايستاده و بعد دو ركعت نشسته بجا آورد.
نهم - شكّ بين پنج و شش در حال ايستاده، كه بايد بنشيند و تشهّد بخواند، و بعد از سلام، دو سجده سهو بجا آورد، و بنابر احتياط مستحبّ دو سجده سهو ديگر هم براي ايستادن بيجا بجا آورد.
مسئله 1239 - اگر يكي از شكهاي صحيح براي انسان پيش آيد، نبايد نماز را بشكند، و چنانچه نماز را بشكند، معصيت كرده است، و اگر پيش از انجام كاري كه نماز را باطل ميكند - مثل پشت كردن به قبله - نماز را از سرگيرد، بنابراحتياط واجب نماز دوّم هم باطل است و اگر بعد از انجام كاري كه نماز را باطل ميكند، مشغول نماز شود، نماز دوّم صحيح است، گرچه معصيت كرده است.
مسئله 1240 - اگر يكي از شكهائي كه نماز احتياط براي آنها واجب است در نماز پيش آيد، چنانچه انسان نماز را تمام كند و بدون خواندن نماز احتياط، نماز را از سر بگيرد، معصيت كرده است. و اگر پيش از انجام كاري كه نماز را باطل ميكند نماز را از سر گرفته باشد بنابراحتياط واجب نماز دوّم هم باطل است، و اگر بعد از انجام كاري كه نماز را باطل ميكند، مشغول نماز شده نماز دوّم صحيح است، گرچه معصيت كرده است.
مسئله 1241 - وقتي يكي از شكهاي صحيح براي انسان پيش آيد، چنانكه گفته شد، بايد فورا فكر كند. ولي اگر امور مؤثّر در تحقيق از ذهن نميرود، چنانچه كمي بعد فكر كند، اشكال ندارد، مثلا اگر در سجده شكّ كند، ميتواند تا بعد از سجده، فكر كردن را تأخير بيندازد.
مسئله 1242 - اگر اوّل گمانش به يك طرف بيشتر باشد، بعد دو طرف در نظر او مساوي شود، بايد بدستور شكّ عمل نمايد. و اگر اوّل دو طرف در نظر او مساوي باشد و بطرفي كه وظيفه اوست بنا بگذارد، بعد گمانش بطرف ديگر برود، بايد طرف گمان را بگيرد و نماز را تمام كند.
مسئله 1243 - كسي كه نميداند گمانش به يك طرف بيشتر است يا هر دو طرف در نظر او مساوي است، يعني نميداند كه گمان دارد يا شكّ، اگر احتمال ميدهد به يك طرف گمانش زيادتر باشد، يعني توجّهش به يك طرف بيشتر است، بايد آن طرف را بگيرد، والاّ بدستور شكّ عمل كند، و اگر اين توجّه را هم در خود نميبيند، به حالت قبلي، اگر شكّ يا ظنّ بوده عمل كند، و اگر حالت قبلي ظنّي يا شكّي در آن مورد ندارد، حكم شكّ را دارد. البتّه اين مسئله در افراد عادّي كمتر اتّفاق ميافتد.
مسئله 1244 - اگر بعد از نماز بداند كه در بين نماز حال ترديدي داشته، كه مثلا دو ركعت خوانده يا سه ركعت و بنا را بر سه گذاشته، ولي نداند كه گمانش بخواندن سه ركعت بوده، يا هر دو طرف در نظر او مساوي بوده، بايد نماز احتياط را بخواند.
مسئله 1245 - اگر موقعي كه تشهّد ميخواند، يا بعد از ايستادن شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه، و در همان موقع يكي از شكهائي كه اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتّفاق بيفتد صحيح ميباشد، براي او پيش آيد، مثلا شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، چنانچه بدستور آن شكّ عمل كند، نمازش صحيح است. ولي احتياط مستحبّ اعاده نماز است.
مسئله 1246 - اگر پيش از آنكه مشغول تشهّد شود، يا پيش از ايستادن، شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه، و در همان موقع يكي از شكهائي كه بعد از تمام شدن دو سجده صحيح است، برايش پيش آيد، نماز باطل است.
مسئله 1247 - اگر موقعي كه ايستاده، بين سه و چهار يا بين سه و چهار و پنج شكّ كند و يادش بيايد كه يك سجده يا دو سجده را از ركعت پيش بجا نياورده، نمازش باطل است.
مسئله 1248 - اگر شكّ او از بين برود و شكّ ديگري برايش پيش آيد، مثلا اوّل شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بعد شكّ كند كه سه ركعت خوانده يا چهار ركعت، بايد بدستور شكّ دوّم عمل نمايد.
مسئله 1249 - اگر بعد از نماز شكّ كند كه در نماز، مثلا بين دو و چهار شكّ كرده، يا بين سه و چهار، احتياط واجب آن است كه بدستور هر دو عمل كند و نماز را هم دو باره بخواند.
مسئله 1250 - اگر بعد از نماز بفهمد كه در نماز شكّي براي او پيش آمده، ولي نداند از شكهاي باطل بوده يا از شكهاي صحيح، و اگر از شكهاي صحيح بوده، كدام قسم آن بوده است، بنابراحتياط مستحبّ بايد دو ركعت نماز احتياط ايستاده و يك ركعت ايستاده و دو ركعت نشسته و دو سجده سهو بجا آورد و نماز را هم دو باره بخواند. ولي اقوي جواز اكتفاء به اعاده نماز است.
مسئله 1251 - كسي كه نشسته نماز ميخواند، اگر شكّي كند كه مختار است براي آن يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بخواند، بايد دو ركعت نشسته را بجا آورد. و اگر شكّي كند كه معيّن شده براي آن نماز احتياط ايستاده بخواند، ظاهراً يك ركعت نشسته بجاي يك ركعت ايستاده كفايت ميكند، و هم چنين دو ركعت نشسته بجاي دو ركعت ايستاده.
مسئله 1252 - كسي كه ايستاده نماز ميخواند، اگر موقع خواندن نماز احتياط از ايستادن عاجز شود، بايد مثل كسي كه نماز را نشسته ميخواند، و حكم آن در مسئله پيش گفته شد، نماز احتياط را بجا آورد.
مسئله 1253 - كسي كه نشسته نماز ميخواند، اگر اتفاقاً موقع خواندن نماز احتياط بتواند بايستد، بايد به وظيفه كسي كه نماز را ايستاده ميخواند عمل كند.
مسئله 1254 - كسي كه نماز احتياط بر او واجب است، بعد از سلام نماز بايد فورا نيّت نماز احتياط كند و تكبير بگويد و حمد - بدون سوره - را بخواند و به ركوع رود و دو سجده نمايد، سپس اگر يك ركعت نماز احتياط بر او واجب است، بعد از دو سجده، تشهّد بخواند و سلام دهد، و اگر دو ركعت نماز احتياط بر او واجب است بعد از دو سجده، يك ركعت ديگر مثل ركعت اوّل بجا آورد و بعد از تشهّد سلام دهد.
مسئله 1255 - نماز احتياط سوره و قنوت ندارد و بايد آنرا آهسته بخوانند و نيّت آن را به زبان نياورند، و احتياط واجب آن است كه بِسْمِ اللّهِ الرّحمنِ الرّحيمِ آن را هم آهسته بگويند.
مسئله 1256 - اگر پيش از خواندن نماز احتياط بفهمد نمازي كه خوانده درست بوده، لازم نيست نماز احتياط را بخواند، و اگر در بين نماز احتياط بفهمد، لازم نيست آن را تمام نمايد.
مسئله 1257 - اگر پيش از خواندن نماز احتياط بفهمد كه ركعتهاي نمازش كم بوده، چنانچه كاري كه نماز را باطل ميكند انجام نداده، بايد آنچه از نماز نخوانده، بخواند و براي سلام بيجا دو سجده سهو بنمايد. و اگر كاري كه نماز را باطل ميكند، انجام داده، مثلا پشت به قبله كرده، بايد نماز را دو باره بجا آورد.
مسئله 1258 - اگر بعد از نماز احتياط بفهمد كسري نماز به مقدار نماز احتياط بوده، مثلا در شكّ بين سه و چهار، يك ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند، بعد بفهمد نماز را سه ركعت خوانده، نمازش صحيح است.
مسئله 1259 - اگر بعد از خواندن نماز احتياط بفهمد كسري نماز كمتر از نماز احتياط بوده؛ مثلا در شك بين دو و چهار، دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند، بعد بفهمد نماز را سه ركعت خوانده چنانچه منافي بجا نياورده باشد بنابر احتياط مستحب كسري ( يك ركعت ) را اضافه كند و نماز را هم دو باره بخواند و ميتواند فقط نماز را از اصل اعاده كم كند و بهتر است كه كاري مانند انحراف از قبله را انجام داده سپس نماز را شروع نمايد ولي اگر منافي بجا آورده فقط نمازش را دوباره بخواند.
مسئله 1260 - اگر بعد از خواندن نماز احتياط بفهمد كسري نماز بيشتر از نماز احتياط بوده، مثلا در شك بين سه و چهار يك ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند؛ بعد بفهمد نماز را دو ركعت خوانده، چنانچه بعد از نماز احتياط كاري كه نماز را باطل ميكند انجام داده، مثلا پشت به قبله كرده، نماز را دو باره بخواند و اگر كاري كه نماز را باطل ميكند انجام نداده بنابر احتياط مستحب دو ركعت كسري نماز را بجا آورد و يا يك ركعت ديگر بدون تكبيرة الاحرام اضافه كند و دو سجده سهو براي سلام بيجا انجام دهد و به هر حال نماز را هم دو باره بخواند و مي تواند فقط نماز را اعاده كند و بهتر است كه كاري مانند انحراف از قبله انجام بدهد و سپس نماز را شروع كند.
مسئله 1261 - اگر بين دو و سه و چهار شك كند و بعد از خواندن دو ركعت نماز احتياط ايستاده، يادش بيايد كه نماز را دو ركعت خوانده، لازم نيست دو ركعت نماز احتياط نشسته را بخواند.
مسئله 1262 - اگر بين سه و چهار شك كند و موقعي كه دو ركعت نماز احتياط نشسته يا يك ركعت ايستاده را ميخواند، يادش بيايد كه نماز را سه ركعت خوانده اگر احتياط ايستاده انجام داده بايد نماز احتياط را تمام كند و نمازش صحيح است و اگر نشسته خوانده در صورتي كه پيش از ركوع ركعت اول يادش بيايد بايد بايستد و نماز را بطور ايستاده انجام دهد و اگر پس از ركوع اول يادش بيايد بنابر احتياط واجب تمام كند و دوباره نماز را بخواند.
مسئله 1263 - اگر بين دو و سه و چهار شك كند و موقعي كه دو ركعت نماز احتياط ايستاده را ميخواند، پيش از ركوع ركعت دوم يادش بيايد كه نماز را سه ركعت خوانده بايد بنشيند و نماز احتياط را يك ركعتي تمام كند و باحتياط مستحب اصل نماز را هم اعاده كند.
مسئله 1264 - اگر در بين نماز احتياط بفهمد كسري نمازش بيشتر يا كمتر از نماز احتياط بوده،اگر ميتواند بايد آنرا تصحيح كند مثلاً اگر يك ركعت كسر داشته و اينك در ركعت دوم پيش از ركوع است بنشيند و اگر دو ركعت كسر داشته و نماز احتياط ايستاده يك ركعتي شروع كرده يك ركعت ديگر اضافه كند و بعد از نماز براي سلام بيجا سجده سهو كند و اگر امكان تصحيح ندارد بايد آنرا رها كند و بنابر احتياط مستحب كسري نماز را بجا آورد و نماز را دو باره بخواند مثلا در شك بين سه و چهار اگر موقعي كه دو ركعت نماز احتياط نشسته را ميخواند، يادش بيايد كه نماز را دو ركعت خوانده، نماز احتياط نشسته را رها كند و دو ركعت كسري نماز را بخواند و نماز را هم دو باره بجا آورد ولي ميتواند فقط اصل نماز را اعاده كند و بهتر است كه كاري مانند انحراف از قبله انجام داده سپس شروع نمايد .
مسئله 1265 - اگر شك كند نماز احتياطي را كه بر او واجب بوده بجا آورده يا نه، چنانچه وقت نماز گذشته به شك خود اعتنا نكند و اگر وقت دارد در صورتي كه مشغول كار ديگري نشده و از جاي نماز برنخاسته و كاري هم - مثل پشت كردن به قبله كه نماز را باطل ميكند انجام نداده، بايد نماز احتياط را بخواند و اگر مشغول كار ديگري شده يا كاري كه نماز را باطل ميكند بجا آورده، يا بين نماز و شك او زياد طول كشيده احتياط مستحب آن است كه نماز احتياط، را بجا آورد و نماز را هم دو باره بخواند. ولي اقوي اين است كه ميتواند به شك خود اعتنا نكند.
مسئله 1266 - اگر در نماز احتياط، ركني را زياد كند، يا مثلا بجاي يك ركعت دو ركعت بخواند، نماز احتياط باطل ميشود، و بايد دو باره نماز احتياط را بخواند و اصل نماز را هم اعاده نمايد و ميتواند نماز احتياط باطله را رها كرده اصل نماز را دوباره بخواند .
مسئله 1267 - موقعي كه مشغول نماز احتياط است اگر در يكي از افعال آن شك كند، چنانچه محل آن نگذشته، بايد بجا آورد و اگر محلش گذشته، بايد به شك خود اعتنا نكند، مثلا اگر شك كند كه حمد خوانده يا نه، چنانچه به ركوع نرفته بايد بخواند و اگر به ركوع رفته، بايد به شك خود اعتنا نكند.
مسئله 1268 - اگر در شماره ركعتهاي نماز احتياط شك كند، چنانچه طرف بيشتر شك نماز را باطل ميكند، بايد بنا را بر كمتر بگذارد و اگر طرف بيشتر شك نماز را باطل نميكند، بايد بنا را بر بيشتر بگذارد و در صورت اول بعد از اتمام نماز احتياط، اصل نماز را نيز بنابر احتياط مستحب دو باره بخواند مثلا موقعي كه مشغول خواندن دو ركعت نماز احتياط است، اگر شك كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت، چون طرف بيشتر شك نماز را باطل ميكند، بايد بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده و اگر شك كند كه يك ركعت خوانده يا دو ركعت، چون طرف بيشتر شك نماز را باطل نميكند بايد بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده است. و به احتياط مستحب اصل نماز را نيز در صورت اول اعاده نمايد.
مسئله 1269 - اگر در نماز احتياط چيزي كه ركن نيست سهوا كم يا زياد شود و از چيزهايي باشد كه در خود نماز سجده سهو دارد احتياط مستحب آن است كه سجده سهو را بجا آورد .
مسئله 1270 - اگر بعد از سلام نماز احتياط شك كند كه يكي از اجزاء يا شرايط آن را بجا آورده يا نه، به شك خود اعتنا نكند.
مسئله 1271 - اگر در نماز احتياط، تشهد يا يك سجده را فراموش كند، احتياط واجب آن است كه بعد از سلام نماز، آن را قضا نمايد.
مسئله 1272 - اگر نماز احتياط و قضاي يك سجده يا قضاي يك تشهد يا دو سجده سهو بر او واجب شود، بايد اول نماز احتياط را بجا آورد.
مسئله 1273 - حكم گمان مربوط به شماره ركعت در نماز مثل حكم يقين است، مثلا اگر انسان گمان دارد كه نماز را چهار ركعت خوانده، نبايد نماز احتياط بخواند. حكم گمان مربوط به افعال نيز همينطور است و مثلا اگر گمان دارد ركوع كرده. نبايد آن را بجا آورد ولي احتياط مستحب آن است كه حكم شك را عمل كند و سپس نماز را اعاده كند و حكم گمان در ذكرهاي نماز حكم شك است و بايد رعايت گذشتن از محل را بنمايد مثلا اگر گمان دارد حمد را نخوانده، چنانچه به ركوع نرفته، بايد بخواند، و اگر به ركوع رفته نمازش صحيح است.
مسئله 1274
- حكم شك و سهو و گمان در نمازهاي واجب يوميه و نمازهاي واجب ديگر فرق ندارد، مثلا اگر در نماز آيات شك كند كه يك ركعت خوانده يا دو ركعت چون شك در نماز دو ركعتي است، نماز باطل ميشود.
|
|
|
