 |
|
 |
|
|
|
مسئله 632
- نماز ميّت پنج تكبير دارد، و اگر نمازگزار پنج تكبير باين ترتيب بگويد كافي است:
بعد از نيّت و گفتن تكبير اوّل بگويد: اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ وَ اَنّ مُحَمّدا رَسوُلُ اللّهِ.
بعد از تكبير دوّم بگويد: اَللّهُمّ صَلّ عَلي مُحَمّدٍ وَ آلِ مُحَمّدٍ.
و بعد از تكبير سوّم بگويد: اَللّهُمّ اِغْفِر لِلْمُؤُمِنينَ وَ المُؤمِنات.
و بعد از تكبير چهارم، اگر ميّت مرد است بگويد: اَللّهُمّ اِغْفِر لِهذَا المَيّتِ.
و اگر زن است بگويد: اَللّهُمّ اَغْفِرْ لِهذِهِ الْمَيّتِ و بعد تكبير پنجم را بگويد.
و بهتر است بعد از تكبير اوّل بگويد: اَشْهَد اَنّ لا اِلهَ اِلاّ اَللّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنّ مُحَمّدا عَبْدُهُ وَ رَسوُلُهُ اَرْسَلَهُ بِالْحَقّ بَشيرا وَ نَذيرا بَيْنَ يَدَي السّاعَةِ.
و بعد از تكبير دوّم بگويد: اَللّهُمّ صَلّ عَلي مُحَمّدٍ وَ آلِ مُحَمّدٍ وَ بارَكَ عَلي مُحَمّدٍ وَ آلِ مُحَمّدٍ وَ ارْحَمْ مُحَمّدا وَ آلَ مُحَمّدٍ كَاَفضَلِ ما صَلّيْتَ وَ بارَكْتَ وَ تَرَحّمْتَ عَلي اِبْراهيمَ وَ آلِ اِبْراهيمَ اِنّكَ حَميدٌ مَجيدٌ وَ صَلّ عَلي جَميعِ اْلاَنْبِياء وَ الْمُرْسَلينَ وَ الشّهَداء وَ الصّدّيقينَ وَ جَميعِ عِبادِاللّهِ الصالِحينَ.
و بعد از تكبير سوّم بگويد: اللّهُمّ اِغْفِر لِلْمُومِنينَ وَ المُؤمِناتِ وَ الْمُسْلِمينَ وَ المُسْلِماتِ اَلاْحْياءِ مِنْهُم و اْلاَمْواتِ تابعْ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ بِالْخَيْرات ِاِنّكَ مُجيبُ الدّعَواتِ اِنّكّ عَلي كُلّ شَيءٍ قَديرٌ.
و بعد از تكبير چهارم اگر ميّت مرد است، بگويد: اَللّهُمّ اِنّ هذا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ اَمَتِكَ نَزَلَ بِكَ وَاَنْتَ خَيْرُ مَنْزوُلٍ بِهِ اَللّهُمّ انّا لا نَعْلَمُ مِنْهُ اِلاّ خَيْرا وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِهِ مِنّا اَللّهُمّ اِنْ كانَ مُحْسِنا فَزِدْ في اِحْسانِهِ وَ اِنْ كانَ مُسيا فَتَجاوَزْ عَنْهُ وَ اغْفِرْ لَهُ اَللّهُمّ اجْعلهُ عِندَكَ في اَعْلي عِلّييّنَ وَ اخْلُفْ عَلي اَهلِهِ فِي الْغابِرينَ وَارْحَمهُ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ و بعد تكبير پنجم را بگويد.
ولي اگر ميّت زن است، بعد از تكبير چهارم بگويد: اَللّهُمّ اِنّ هذهِ اَمَتُك وَابْنَةُ عَبْدِكَ وَابْنَةُ اَمَتِكَ نَزَلَتْ بِكَ وَاَنْتَ خَيْرُ مَنْزوُلٍ بِهِ اَللّهُمّ انّا لا نَعْلَمُ مِنْها اِلاّ خَيْرا وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِها مِنّا اَللّهُمّ اِنْ كانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ في اِحْسانِها وَ اِنْ كانت مُسيئةً فَتَجاوَزْ عَنْها وَ اغْفِرْ لَها اَللّهُمّ اجْعلْها عِندَكَ في اَعْلي عِلّييّنَ وَ اخْلُفْ عَلي اَهلِها فِي الْغابِرينَ وَارْحَمها بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ. و بعد تكبير پنجم را بگويد. و اگر از منافقين باشد بگويد " اللهم العن فلاناً عبدك الف لعنة موتلفة غير مختلفة اللهم اخز عبدك في عبادك و بلادك و اصله حر نارك و ازقه اشد عذابك فانه كان يتولي اعدائك و يعادي اوليائك و يغبض اهلبيت نبيك " - كلمات ديگري مشابه اينها نيز در مورد منافق از پيامبر صلي الله عليه واله والسلم و سيدالشهداء و امام صادق عليهماالسلام نقل شده است و مي تواند پس از تكبير چهارم بر منافق چيزي نگويد و همان تكبير را پايان نماز حساب كند و اگر مذهب ميت را نمي داند بگويد ‹ اللهم ان هذه النفس انت احييها و انت امتها اللهم و لها ما تولت واحشرها مع من احبت › . و اگر طفل غير مميز باشد بگويد : ‹ اللهم اجعله لابويه و لنا سلفاً و فرطاً و اجرا › . پس از تكبير پنجم هم مستحب است بگويد ‹ ربنا اتنا في الدنيا حسنةً و في الاخرة حسنة و قنا عذاب النار › . و اگر دعاهاي مناسب ديگري را هم اضافه كند اشكالي، ندارد.
مسئله 633 - بايد تكبيرها و دعاها را پشت سر هم بخواند، يعني زياد فاصله نياندازد كه نماز از صورت خود خارج شود.
مسئله 634 - كسي كه نماز ميّت را به جماعت ميخواند، بايد تكبيرها و دعاهاي آنرا هم بخواند.
مسئله 635
- چند چيز در نماز ميّت مستحب است:
اوّل - كسي كه نماز ميّت ميخواند با وضو يا غسل يا تيمّم باشد، و احتياط مستحب آن است كه در صورتي تيمّم كند كه وضو و غسل ممكن نباشد، يا بترسد كه اگر وضو بگيرد، يا غسل كند به نماز ميّت نرسد. و اگر وضو و غسل ممكن است، تيمّم را به قصد رجاء انجام دهد.
دوّم - اگر ميّت مرد است، امام جماعت يا كسي كه فرادي بر او نماز ميخواند؛ مقابل وسط قامت او بايستد، و اگر ميّت زن است، مقابل سينهاش بايستد.
سوّم - پا برهنه نماز بخواند. چهارم - در هر تكبير دستها را بلند كند. پنجم - فاصله او با ميّت بقدري كم باشد، كه اگر باد لباسش را حركت دهد، به جنازه برسد. ششم - نماز ميّت را به جماعت بخواند. هفتم - امام جماعت تكبير و دعاها را بلند بخواند، و كساني كه با او نماز ميخوانند، آهسته بخوانند. هشتم - در جماعت اگر چه مأموم يك نفر باشد، عقب امام بايستد. نهم - نمازگزار به ميّت و مؤمنين زياد دعا كند. دهم - پيش از نماز سه مرتبه بقصد رجاء بگويد: الصّلوة. يازدهم - نماز را در جايي بخوانند كه مردم براي نماز ميّت بيشتر به آنجا ميروند. دوازدهم - زن حائض اگر نماز ميّت را به جماعت ميخواند، در صفي تنها بايستد.
مسئله 636 - خواندن نماز ميّت در مساجد مكروه است، ولي در مسجد الحرام مكروه نيست.
مسئله 637 - جايز است يك نماز بر چند ميّت بخوانند و در عبارتها، ضميرها را تثنيه يا جمع بياورند، چنانكه ميتوانند جدا جدا بر هر يك نماز بخوانند.
مسئله 638 - واجب است ميّت را طوري در زمين دفن كنند، كه بوي او بيرون نيايد و درندگان هم نتوانند بدنش را بيرون آورند، و اگر ترس آن باشد كه جانور بدن او را بيرون آورد، بايد قبر را با آجر و مانند آن محكم كنند.
مسئله 639 - اگر دفن ميّت در زمين ممكن نباشد، ميتوانند بجاي دفن در زمين ، او را در ساختمان يا تابوتي بگذارند بطوري كه از درندگان محفوظ باشد، و بوي او هم بيرون نيايد.
مسئله 640 - ميّت را بايد در قبر به پهلوي راست، طوري بخوابانند كه جلو بدن او رو به قبله باشد.
مسئله 641 - اگر كسي در كشتي بميرد، چنانچه جسد او فاسد نميشود و بودن او در كشتي مانعي ندارد؛ بايد صبر كنند تا به خشكي برسند و او را در زمين دفن كنند، وگرنه؛ بايد در كشتي غسلش بدهند و حنوط و كفن كنند، و پس از خواندن نماز ميّت چيز سنگيني به پايش ببندند، يا او را در خمره بگذارند و درش را ببندند و بدريا بيندازند و اگر ممكن است، بايد او را در جائي بيندازند كه فورا طعمه حيوانات نشود.
مسئله 642 - اگر بترسند كه دشمن قبر ميّت را بشكافد و بدن او را بيرون آورده مثله كند، يعني گوش يا بيني يا اعضاي ديگر او را ببرد؛ چنانچه ممكن باشد، بايد بطوري كه در مسئله پيش گفته شد؛ او را به دريا بيندازند.
مسئله 643 - مخارج انداختن در دريا و مخارج محكم كردن قبر ميّت را، در آن صورتي كه لازم باشد، بايد از اصل مال ميّت بردارند.
مسئله 644 - اگر زن كافره بميرد و بچّه در شكم او مرده باشد، يا هنوز روح به بدن او داخل نشده باشد، چنانچه پدر بچّه مسلمان باشد، بايد زن را در قبر به پهلوي چپ، پشت به قبله بخوابانند كه روي بچّه بطرف قبله باشد.
مسئله 645 - دفن مسلمان، در قبرستان كفّار جائز نيست، و دفن كافر نيز در قبرستان مسلمانان بنا باحتياط واجب جايز نيست.
مسئله 646 - دفن مسلمان در جائي كه بياحترامي باشد - مانند جائي كه خاكروبه و كثافت ميريزند - جايز نيست و بي احترامي نسبت به افراد مختلف فرق ميكند.
مسئله 647 - دفن ميّت ، در جاي غصبي و در زميني كه مثل مسجد براي غير دفن ميّت وقف شده، جايز نيست. خصوصا اگر جاي نماز گزاران را بگيرد ولي اگر از اوّل و پيش از تماميّت وقف مسجد قسمتي از آن محلّ را براي قبر معيّن كنند، اشكال ندارد.
مسئله 648 - بنا براحتياط دفن ميّت در قبر مرده ديگر جايز نيست، مگر آنكه قبر كهنه شده و ميّت اوّلي از بين رفته باشد و يا موجب نبش نشود يعني بدن مرده قبلي ظاهر نشود.
مسئله 649 - چيزي كه از ميّت جدا ميشود - اگر چه مو و ناخن و دندانش باشد - بايد با او دفن شود. و دفن ناخن و دنداني كه در حال حيات از انسان جدا ميشود؛ مستحبّ است.
مسئله 650 - اگر كسي در چاه بميرد و بيرون آوردنش ممكن نباشد، بايد در چاه را ببندند، و همان چاه را قبر او قرار دهند.
مسئله 651 - اگر بچّه در رحم مادر بميرد و ماندنش در رحم براي مادر خطر داشته باشد، بايد به آسانترين راه او را بيرون آورند، و چنانچه ناچار شوند كه او را قطعه قطعه كنند اشكال ندارد؛ ولي بايد به وسيله شوهرش اگر اهل فنّ است، او را بيرون بياورند و اگر ممكن نيست زني كه اهل فنّ باشد و اگر آن هم ممكن نيست، مرد محرمي كه اهل فنّ باشد، و اگر آن هم ممكن نشود؛ ناچار مرد نامحرمي كه اهل فنّ باشد بچّه را بيرون بياورد، و در صورتي كه آن هم پيدا نشود، زني كه اهل فنّ نباشد اگر بتواند بچّه را بيرون آورد.
مسئله 652 - هر گاه مادر بميرد و بچّه در شكمش زنده باشد - اگر چه اميد زنده ماندن طفل را نداشته باشند - بايد بوسيله كساني كه در مسأله پيش گفته شد، پهلوي چپ او را بشكافند و بچّه را بيرون آورند، و دو باره بدوزند. مگر اينكه تشخيص داده شود كه بچّه از طرف ديگر سالم بيرون ميآيد و از طرف چپ سالم بيرون نميآيد.
مسئله 653
- مستحبّ است، قبر راباندازه قدّ انسان متوسط گود كنند، و ميّت را در نزديكترين قبرستان دفن نمايند، مگر آنكه قبرستان دورتر، از جهتي بهتر باشد، مثل آنكه مردمان خوب در آنجا دفن شده باشند؛ يا مردم براي فاتحه اهل قبور بيشتر به آنجا بروند، و نيز مستحبّ است، جنازه را در چند قدمي قبر، زمين بگذارند و تا سه مرتبه كم كم نزديك ببرند، و در هر مرتبه، زمين بگذارند و بردارند و در نوبت چهارم وارد قبر كنند، و اگر ميّت مرد است، در دفعه سوّم طوري زمين بگذارند كه سر او طرف پائين قبر باشد و در دفعه چهارم از طرف سر وارد قبر نمايند، و اگر زن است در دفعه سوّم طرف قبله قبر بگذارند و به پهنا وارد قبر كنند، و در موقع وارد كردن، پارچهاي روي قبر بگيرند؛ و نيز مستحبّ است جنازه را به آرامي از تابوت بگيرند و وارد قبر كنند، و دعاهائي كه دستور داده شده، پيش از دفن و موقع دفن بخوانند، و بعد از آنكه ميّت را در لحد گذاشتند؛ گرههاي كفن را باز كنند، و صورت ميّت را روي خاك بگذارند و بالشي از خاك زير سر او بسازند، و پشت ميّت مقداري خاك يا خشت بگذارند كه ميّت به پشت برنگردد و براي قبر لحد بسازند كه خاك روي ميّت نريزد، باينصورت كه قسمت پائين قبر را باريكتر بگيرند كه بتوانند دو طرف قبر را با خشت و آجر و مانند آن بهم وصل كنند، و يا طرف قبله قبر را از پائين توسعه دهند و ميّت را در آن قرار دهند كه خاكها پشت او ريخته شود، و قبر را محكم بسازند، و پيش از آنكه لحد را بپوشانند، دست راست را بشانه راست ميّت بزنند و دست چپ را بافشار بر شانه چپ ميّت بگذارند، و دهان را نزديك گوش او ببرند و بشدت حركتش دهند و سه مرتبه بگويند:
اسمع افهم يا فلان بن فلان و بجاي فلان بن فلان اسم ميّت و پدرش را بگويند، مثلا اگر اسم او محمّد است و اسم پدرش علي است، سه مرتبه بگويند:
اسمع افهم يا محمد بن علي. پس از آن بگويند:
هل انت علي العهد الذي فارقتنا عليه من شهادة ان لا اله الا الله وحده لا شريك له و ان محمدا صلي الله عليه و اله عبده و رسوله و سيد النبيين و خاتم المرسلين و ان عليا امير المومنين و سيد الوصيين و امام افترض الله طاعته علي العالمين و ان الحسن و الحسين و علي بن الحسين و محمد بن علي و جعفر بن محمد و موسي بن جعفر و علي بن موسي و محمد بن علي و علي بن محمد و الحسن بن علي و القائم الحجة المهدي صلوات الله عليهم ائمة المومنين و حجج الله علي الخلق اجمعين و ائمتك ائمه هدي ابرار يا فلان بن فلان و بجاي فلان بن فلان اسم ميّت و پدرش را بگويد و بعد بگويد:
اذا اتاك الملكان المقربان رسولين من عندالله تبارك و تعالي و سئلاك عن ربك و عن نبيك و عن دينك و عن كتابك و عن قبلتك و عن ائمتك فلا تخف ولا تحزن و قل في جوابهما الله ربي و محمد صلي الله عليه و آله نبيي والا سلام ديني و القرآن كتابي و العكبه قبلتي و اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب امامي و الحسن بن علي المجتبي امامي و الحسين بن علي الشهيد بكربلاء امامي و علي زين العابدين امامي و محمد الباقر امامي و جعفر الصادق امامي و موسي الكاظم امامي و علي الرضا امامي و محمد الجواد امامي و علي الهادي امامي و الحسن العسكري امامي و الحجة القائم المنتظرهٍ امامي. هولاء صلوات الله عليهم اجمعين ائمتي و سادتي و قادتي و شفعائي بهم اتولي و من اعدائهم اتبرء في الدنيا و الاخره ثم اعلم يا فلان بن فلان و بجاي فلان بن فلان اسم ميّت و پدرش را بگويد. بعد بگويد: ان الله تبارك و تعالي نعم الرب و ان محمدا صلي الله عليه و اله نعم الرسول و ان علي بن ابيطالب و اولاده المعصومين الائمة الاثني عشر نعم الائمة و ان ما جأ به محمد صلي الله عليه و آله حق و ان الموت حق و سؤال منكر و نكير في القبر حق و البعث حق و النشور حق و الصراط حق و الميزان حق و تطاير الكتب حق و ان الجنه حق و النار حق و ان الساعة اتيه لا ريب فيها و ان الله يبعث من في القبور پس بگويد: اِفهمت يا فلان؟ و بجاي فلان اسم ميّت را بگويد. پس از آن بگويد: ثبتك الله بالقول الثابت و هداك الله الي صراط مستقيم عرف الله بينك و بين اوليائك في مستقر من رحمته پس بگويد: اللهم جاف الارض عن جنبيه و اصعد بروحه اليك و لقّه منك برهانا اللهم عفوك عفوك.
مسئله 654 - مستحبّ است بقصد رجاء ثواب، كسي كه ميّت را در قبر ميگذارد، با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد و از طرف پاي ميّت از قبر بيرون بيايد، و غير از خويشان ميّت كساني كه حاضرند، با پشت دست خاك بر قبر بريزند و بگويند: انا لله و انا اليه راجعون و اگر ميّت زن است، كسي كه با او محرم ميباشد، او را در قبر بگذارد و اگر محرمي نباشد، خويشانش او را در قبر بگذارند.
مسئله 655
- مستحبّ است به قصد رجاء ثواب، صورت ظاهر قبر را مربع يا مربع مستطيل بسازند و باندازه چهار انگشت از زمين بلند كنند، و نشانهاي روي آن بگذارند كه اشتباه نشود، و روي قبر آب بپاشند، و بعد از پاشيدن آب كساني كه حاضرند، دستها را بر قبر بگذارند و انگشتها را باز كرده، در خاك فرو برند و هفت مرتبه، سوره مباركه انّا اَنْزَلْناهُ بخوانند و براي ميّت طلب آمرزش كنند و اين دعا را بخوانند:
اللهم جافِ الارض عن جنبيه و اصعد بروحه اليك و لقّه منك رضوانا و اسكن قبره من رحمتك ماتُغنيه به عن رحمة من سواك.
مسئله 656 - پس از رفتن كساني كه تشييع جنازه كردهاند؛ مستحبّ است ولي ميّت ، يا كسي كه از طرف ميّت اجازه دارد، دعاهائي را كه وارد شده به ميّت تلقين كند.
مسئله 657 - مستحبّ است چهل نفر از مؤمنين بخوبي ميّت شهادت دهند، به اين صورت كه بگويند: خدايا ما جز خوبي از او نميدانيم و تو از ما بهتر ميداني، و ظاهرا منظور از خوبي در اينجا اصل ايمان و تشيّع است.
مسئله 658 - بعد از دفن، مستحبّ است صاحبان عزا را تسليت دهند. ولي اگر مدّتي گذشته است كه بواسطه تسليت دادن، مصيبت يادشان ميآيد، ترك آن بهتر است، و نيز مستحبّ است تا سه روز براي اهل خانه ميّت غذا بفرستند، و غذا خوردن نزد آنان و در منزلشان مكروه است.
مسئله 659 - مستحبّ است انسان در مرگ خويشان، مخصوصا در مرگ فرزند صبر كند، و هر وقت ميّت را ياد ميكند انا لله و انا اليه راجعون بگويد و براي ميّت قرآن بخواند، و سر قبر پدر و مادر، از خداوند حاجت بخواهد.
مسئله 660 - جايز نيست انسان در مرگ كسي بر صورت و بدن خود سيلي زده و يا آن را بخراشد، بطوريكه خون بيايد.
مسئله 661 - پاره كردن يقه در مرگ غير از پدر و برادر و شوهر جايز نيست.
مسئله 662 - اگر زن در عزاي ميّت صورت خود را بخراشد (بطوري كه خون بيايد و باحتياط واجب حتّي اگر خون نيايد) و يا موي خود را بكند، و يا مرد در مرگ زن و يا بچّه خود يقه و لباس خود را پاره كند، بايد يك بنده آزاد كند يا ده فقير را طعام و يا آنها را بپوشاند، و اگر بر هيچ يك از آنها قدرت نداشته باشد، سه روز روزه بگيرد، و اگر زن موي خود را در عزاي ميّت بچيند كفّاره آن دو ماه پي در پي روزه گرفتن و يا يك بنده آزاد كردن و يا شصت مسكين طعام دادن است. ولي اينگونه امور در از دست رفتن افرادي كه مربوط به اساس دين ميباشند مانند شهادت امام حسين عليه السّلام اشكالي ندارد.
مسئله 663 - گريه كردن بر ميّت مؤمن اشكالي ندارد هر چند با صداي بلند، ليكن نبايد كلماتي كه دلالت بر نارضائي از قضاي الهي كند بگويد و شكايت از خداوند بكند.
مسئله 664 - دفن، واجب كفايي است، ولي مستحبّ است پيشقدم شدن براي انجام آن. در حديث آمده است كه كسي كه قبري براي مؤمني آماده كند، گويا خانهاي مناسب برايش تا قيامت تهيه كرده است (ثواب تهيّه يك منزل انهم دائمي براي مؤمن دارد)
مسئله 665 - مستحبّ است در شب اوّل قبر؛ دو ركعت نماز وحشت براي ميّت بخوانند، و دستور آن اين است كه: در ركعت اوّل بعد از حمد، يك مرتبه آيةالكرسي و در ركعت دوّم بعد از حمد، ده مرتبه سوره انّا اَنْزَلْناهُ بخوانند، و بعد از سلام نماز بگويند: اللهم صل علي محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الي قبر فلان و بجاي كلمه فلان؛ اسم ميّت را بگويند و لازم نيست اين جمله به عربي گفته شود.
مسئله 666 - نماز وحشت را در هر موقع از شب اوّل قبر ميشود خواند، ولي بهتر است در اوّل شب، بعد از نماز عشاء خوانده شود.
مسئله 667 - اگر بخواهند ميّت را به شهر دوري ببرند، يا به جهت ديگر دفن او تأخير بيفتد، بايد نماز وحشت را تا شب اوّل قبر او تأخير بيندازند.
مسئله 668 - نبش قبر مسلمان - يعني شكافتن قبر اوبطوريكه بدنش نمايان شود - اگر چه طفل يا ديوانه باشد، حرام است. ولي اگر بدنش از بين رفته و خاك شده باشد، اشكال ندارد.
مسئله 669 - نبش قبر امامزادهها و شهداء و علماء و صلحاء كه زيارتگاه مردم است، اگر چه سالها بر آن گذاشته باشد حرام است. بلكه باحتياط واجب اگر زيارتگاه هم نشده باشد، نبايد نبش شود.
مسئله 670
- شكافتن قبر در هشت مورد حرام نيست، بلكه در بعضي از آنها واجب است. اوّل - آنكه ميّت در زمين غصبي دفن شده باشد، و مالك زمين راضي نشود كه در آنجا بماند. دوّم - آنكه كفن يا چيز ديگري كه با ميّت دفن شده، غصبي باشد و صاحب آن راضي نشود كه در قبر بماند، و همچنين است اگر چيزي از مال خود ميّت ، كه به ورثه او رسيده، با او دفن شده باشد، و ورثه راضي نشوند كه آن چيز در قبر بماند، ولي اگر وصيّت كرده باشد كه دعا يا قرآن يا انگشتري را با او دفن كنند، براي بيرون آوردن اينها، نميتوانند قبر را بشكافند، مگر آنكه زيادتر از ثلث باشد و ورثه امضاء نكرده باشند. سوّم - آنكه ميّت بي غسل يا بيكفن دفن شده باشد، يا بفهمند غسلش باطل بوده، يا به غير دستور شرع كفن شده، يا در قبر او را رو به قبله نگذاشتهباشند ولي اگر نبش در اين صورت باعث هتك ميّت و اذيّت مردم شود جايز نيست. چهارم - آنكه براي ثابت شدن حقّي بخواهند بدن ميّت را ببينند. پنجم - آنكه ميّت را در جائي كه بياحترامي به اوست - مثل قبرستان كفّار، يا جايي كه كثافت و خاكروبه ميريزند - دفن كرده باشند. ششم - آنكه براي يك مطلب شرعي كه اهميّت آن از شكافتن قبر بيشتر است، قبر را بشكافند، مثلا بخواهند بچّه زنده را از شكم زن حاملهاي كه تازه دفنش كردهاند، بيرون آورند. هفتم - آنكه بترسند درّندهاي بدن ميّت را پاره كند، يا سيل او را ببرد، يا دشمن بيرون آورد. هشتم آنكه قسمتي از بدن ميّت با او دفن نشده باشد، ولي احتياط لازم آن است كه آن قسمت از بدن را طوري در قبر بگذارند كه بدن ميّت ديده نشود.
|
|
|
