مسئله 1681 - بنابر احتياط واجب رساندن غبار غليظ به حلق، روزه را باطل ميكند، چه غبار چيزي باشد كه خوردن آن حلال است، مثل آرد، يا غبار چيزي باشد كه خوردن آن حرام است مثل خاك. و رسيدن غبار غير غليظ كه عرفا جزء هوا محسوب است به حلق انسان، به روزه ضرر نميرساند.
مسئله 1682 - اگر به واسطه باد، غبار غليظي پيدا شود و انسان با اينكه متوجه است، مواظبت نكند و به حلق برسد، بنابر احتياط واجب روزهاش باطل ميشود.
مسئله 1683 - احتياط واجب آن است كه روزهدار، بخار غليظ و دود سيگار و تنباكو و مانند اينها را هم به حلق نرساند ولي رفتن به حمام اشكالي ندارد هر چند بخار در فضاي آن باشد.
مسئله 1684 - شخص معتاد به دخانيات و مخدرات اگر به هيچ وجه نتواند تحمل روزه نمايد ميتواند به مقدار ضرورت استعمال كند ليكن بنا بر احتياط واجب روزهاش باطل ميشود و بعداً اگر ممكن شد - مثلاً در روزهاي كوتاه - قضا نمايد، و در آن روز هم تا مغرب امساك نمايد.
مسئله 1685 - اگر مواظبت نكند و غبار يا بخار يا دود و مانند اينها داخل حلق شود، چنانچه اطمينان داشته كه به حلق نميرسد روزهاش صحيح است، و اگر فقط گمان ميكرده كه به حلق نميرسد و اطمينان نداشته است بنابر احتياط واجب روزه را بگيرد و قضاي آن را هم بگيرد.
مسئله 1686 - اگر فراموش كند كه روزه است و مواظبت نكند، يا بياختيار غبار و مانند آن به حلق او برسد روزهاش باطل نميشود.
مسئله 1687 - اگر روزهدار عمدا تمام سر را در آب فرو برد، اگر چه باقي بدن او از آب بيرون باشد، بنابر احتياط واجب بايد قضاي آن روزه را بگيرد. ولي اگر تمام بدن را آب بگيرد و مقداري از سر بيرون باشد، روزه باطل نميشود. و بنابر احتياط مستحبّ زن روزهدار در آب ننشيند.
مسئله 1688 - اگر نصف سر را يك دفعه، و نصف ديگر آن را در دفعه ديگر در آب فرو برد به نحوي كه در يك آن، همه سر زير آب نباشد روزهاش باطل نميشود.
مسئله 1689 - اگر شكّ كند كه تمام سر زير آب رفته يا نه، روزهاش صحيح است.
مسئله 1690 - اگر تمام سر زير آب برود ولي مقداري از موها بيرون بماند روزه باطل ميشود. و بايد آن را تمام كند و قضاي آن را هم بگيرد.
مسئله 1691 - احتياط واجب آن است كه سر را در گلاب و ساير آبهاي مضاف فرو نبرد ولي در چيزهاي ديگر روان اشكال ندارد.
مسئله 1692 - اگر روزهدار، بياختيار در آب بيفتد و تمام سر او را آب بگيرد، يا فراموش كند كه روزه است و سر در آب فرو برد، روزه او باطل نميشود.
مسئله 1693 - اگر عادتا با افتادن در آب، سرش زير آب ميرود چنانچه با توجه به اين مطلب، خود را در آب بيندازد و سرش زير آب برود بنابر احتياط واجب روزهاش باطل ميشود. و بايد آن را تمام كند و قضاي آن را هم بگيرد.
مسئله 1694 - اگر فراموش كند كه روزه است و سر را در آب فرو برد، يا ديگري به زور سر او را در آب فرو برد، چنانكه در زير آب يادش بيايد كه روزه است، يا آن كس دست خود را بردارد، بايد فورا سر را بيرون آورد. و چنانچه بيرون نياورد، بنابر احتياط واجب روزهاش باطل ميشود و بايد آن را تمام كند و قضاي آن را هم بگيرد.
مسئله 1695 - اگر فراموش كند كه روزه است و به نيّت غسل، سر را در آب فرو برد روزه و غسل او صحيح است.
مسئله 1696 - اگر بداند كه روزه است و عمدا براي غسل سر را در آب فرو برد، چنانچه روزه او مثل روزه رمضان واجب معيّن باشد، غسل او صحيح است ولي بنابر احتياط واجب روزه را قضا نمايد، و اگر روزه مستحبّ، يا روزه واجبي باشد كه مثل روزه كفّاره وقت معيني ندارد و تمام كردن آن هم لازم نيست نيز همين حكم را دارد يعني غسل صحيح، و بنابر احتياط واجب روزه را قضا كند.
مسئله 1697 - اگر براي آن كه كسي را از غرق شدن نجات دهد سر را در آب فرو برد، اگر چه نجات دادن او واجب باشد روزهاش باطل ميشود ولي اگر با كلاهك مخصوص كه مانع از احاطه مستقيم آب به سر ميباشدبه زير آب برود روزه اش صحيح مي باشد .
مسئله 1698 - اگر در روزه ماه رمضان و قضاي آن، جنب عمدا تا اذان صبح غسل نكند، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمدا تيمّم ننمايد، روزهاش باطل است. و همچنين است بنابر احتياط واجب روزههاي واجب ديگر.
مسئله 1699 - اگر در روزه رمضان يا هر روزه واجبي كه وقت آن معيّن است تا اذان صبح غسل نكند و تيمّم هم ننمايد ولي از روي عمد نباشد، مثل آنكه نفهمد جنب شده يا ديگري نگذارد غسل و تيمّم كند روزهاش صحيح است ولي در روزه قضاي رمضان و همچنين بنابر احتياط واجب در روزههاي واجب ديگري كه وقت آنها وسعت دارد، مثل روزه كفّاره و نذر غير معيّن روزهاش صحيح نيست.
مسئله 1700 - كسي كه جنب است و ميخواهد روزه واجبي بگيرد كه وقت آن معيّن است، مثل روزه رمضان، چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شودمعصيت كرده ولي اگر تيمّم كند روزهاش صحيح است و همينطور در قضاء رمضان اگر وقتش تنگ باشد ولي اگر وقتش وسيع است و فرصت باقي است روزهاش باطل است.
مسئله 1701 - اگر جنب، در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد بايد روزه آن روز را قضا نمايد. و اگر بعد از چند روز يادش بيايد، بايد روزه هر چند روزي را كه يقين دارد جنب بوده قضا نمايد. مثلا اگر نميداند سه روز جنب بوده يا چهار روز، بايد روزه سه روز را قضا كند.
مسئله 1702 - كسي كه در شب ماه رمضان براي هيچ كدام از غسل و تيمّم وقت ندارد اگر خود را جنب كند، روزهاش باطل است و قضا و كفّاره بر او واجب ميشود، ولي اگر براي تيمّم وقت دارد، چنانچه خود را جنب كند اقوي صحّت روزه است گرچه معصيت كرده است.
مسئله 1703 - اگر مطمئن شود كه به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب كند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده، چنانچه تيمّم كند روزهاش صحيح است و معصيت هم نكرده است.
مسئله 1704 - كسي كه در شب ماه رمضان جنب است و ميداند كه اگر بخوابد تا صبح بيدار نميشود، نبايد بخوابد. و چنانچه بخوابد و تا صبح بيدار نشود روزهاش باطل است و قضا و كفّاره بر او واجب ميشود.
مسئله 1705 - هرگاه جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بيدار شود احتياط مستحبّ آن است كه پيش از غسل نخوابد ولي اگر احتمال قوي بدهد كه اگر دو باره بخوابد پيش از اذان صبح بيدار ميشود ميتواند بخوابد.
مسئله 1706 - كسي كه در شب ماه رمضان، جنب است و ميداند يا عادت دارد كه اگر بخوابد پيش از اذان صبح بيدار ميشود، چنانچه تصميم داشته باشد كه بعد از بيدار شدن غسل كند و با اين تصميم بخوابد و تا اذان خواب بماند روزهاش صحيح است.
مسئله 1707 - كسي كه در شب ماه رمضان توجه دارد كه جنب است و ميداند يا احتمال ميدهد كه اگر بخوابد پيش از اذان صبح بيدار ميشود، چنانچه غفلت داشته باشد كه بعد از بيدار شدن بايد غسل كند، در صورتي كه بدون تصميّم بر غسل بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند بنابر احتياط واجب قضا بر او واجب ميشود.
مسئله 1708 - كسي كه در شب ماه رمضان توجه دارد كه جنب است و ميداند يا احتمال ميدهد كه اگر بخوابد پيش از اذان صبح بيدار ميشود، چنانچه نخواهد بعد از بيدار شدن غسل كند، يا ترديد داشته باشد كه غسل كند يا نه، در صورتي كه بخوابد و بيدار نشود روزهاش باطل است و قضا و كفّاره بر او واجب ميشود.
مسئله 1709 - اگر جنب، در شب ماه رمضان بخوابد و بيدار شود و بداند يا احتمال دهد كه اگر دوباره بخوابد پيش از اذان صبح بيدار ميشود و تصميم هم داشته باشد كه بعد از بيدار شدن غسل كند، چنانچه دو باره بخوابد و تا اذان بيدار نشود، بايد روزه آن روز را قضا كند و بنابر احتياط مستحبّ كفّاره هم بدهد و همچنين است اگر از خواب دوّم بيدار شود و براي مرتبه سوّم بخوابد و تا اذان صبح بيدار نشود.
مسئله 1710 - خوابي را كه در آن محتلم شده بنابر احتياط مستحب خواب اوّل حساب كند ولي اقوي اين است كه حساب نمي شود.
مسئله 1711 - اگر روزه دار در روز محتلم شود واجب نيست فورا غسل كند هر چند بهتر است.
مسئله 1712 - هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بيدار شود و ببيند محتلم شده، اگر چه بداند پيش از اذان محتلم شده، روزه او صحيح است.
مسئله 1713 - كسي كه ميخواهد قضاي روزه رمضان را بگيرد، هر گاه تا اذان صبح جنب بماند، اگر چه از روي عمد نباشد، اگر وقت قضا وسعت دارد روزه او باطل است، و اگر وقت آن تنگ است بنابر احتياط مستحب روزه را بگيرد و بعد از رمضان هم دو باره بجا آورد ليكن اقوي بطلان روزه است بايد بعد از رمضان انجام دهد و اگر عمداً تاخير انداخته كفاره بدهد.
مسئله 1714 - كسي كه ميخواهد قضاي روزه رمضان را بگيرد اگر بعد از اذان صبح بيدار شود و ببيند محتلم شده و بداند پيش از اذان محتلم شده است، چنانچه وقت قضاي روزه -از اين جهت كه به رمضان آينده نزديك است تنگ است، بنابر احتياط مستحب آن روز را روزه بگيرد و بعد از رمضان هم عوض آن را بجا آورد. ولي اقوي بطلان روزه است بايد پس از رمضان انجام دهد و اگر عمداً تاخير كرده كفاره بدهد و اگر وقت قضاي روزه تنگ نيست روزه او باطل است.
مسئله 1715 - اگر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و عمدا غسل نكند، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمدا تيمّم نكند، در ماه مبارك رمضان روزهاش باطل است. و همچنين است بنابر احتياط واجب در غير ماه رمضان.
مسئله 1716 - اگر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و براي غسل وقت نداشته باشد، چنانچه بخواهد روزه واجبي بگيرد كه مثل روزه رمضان وقت آن معيّن است، بنابر احتياط واجب تيمّم نمايد و تا اذان صبح بيدار بماند و با تيمّم روزهاش صحيح است. و اگر بخواهد روزه مستحبّ يا روزه واجبي بگيرد كه مثل روزه كفّاره وقت آن معيّن نيست، بنابر احتياط واجب نميتواند با تيمّم روزه بگيرد.
مسئله 1717 - اگر زن، نزديك اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و براي هيچ كدام از غسل و تيمّم وقت نداشته باشد، يا بعد از اذان بفهمد كه پيش از اذان پاك شده چنانچه روزهاي را كه ميگيرد مثل روزه رمضان واجب معيّن باشد صحيح است، و اگر روزه مستحبّييا روزهاي باشد كه مثل روزه كفّاره وقت آن معيّن نيست اشكال دارد وبايد روز ديگري را انتخاب نمايد.
مسئله 1718 - اگر زن، بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاك شود، يا در بين روز خون حيض يا نفاس ببيند اگر چه نزديك مغرب باشد، روزه او باطل است.
مسئله 1719 - اگر زن، غسل حيض يا نفاس را فراموش كند و بعد از يك روز يا چند روز يادش بيايد، روزههايي كه گرفته صحيح است.
مسئله 1720 - اگر زن در ماه رمضان پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و در غسل كردن كوتاهي كند و تا اذان غسل نكند و در تنگي وقت تيمّم هم نكند، روزهاش باطل است. ولي چنانچه كوتاهي نكند، مثلا منتظر باشد كه حمام آماده شود، اگر چه سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نكند، در صورتي كه تيمّم كند روزه او صحيح است. و اگر تيمّم ممكن نباشد بدون تيمّم هم روزهاش صحيح است.
مسئله 1721 - اگر زني كه در حال استحاضه است، غسلهاي خود را به تفصيلي كه در احكام استحاضه از
مسئله 416 به بعد گفته شد بجا آورد، روزه او صحيح است.
مسئله 1722 - كسي كه مس ميّت كرده، يعني جايي از بدن خود را به بدن ميّت رسانده ميتواند بدون غسل مس ميّت روزه بگيرد. و اگر در حال روزه هم ميّت را مس نمايد، روزه او باطل نميشود.
مسئله 1723 - اماله كردن با چيز روان اگر چه از روي ناچاري و براي معالجه باشد روزه را باطل ميكند. ولي استعمال شيافهايي كه براي معالجه است اشكال ندارد. و احتياط واجب آن است كه از استعمال شيافهايي كه براي تكيف و التذاذ است، مثل شياف ترياك براي معتادين خودداري شود و همينطور اگر شياف براي تغذيه و تقويت از اين مجري فرض شود.
مسئله 1724 - هرگاه روزه دار، عمدا قي كند - اگر چه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد - روزهاش باطل ميشود. ولي اگر سهوا يا بياختيار قي كند اشكال ندارد.
مسئله 1725 - اگر در شب چيزي بخورد كه ميداند به واسطه خوردن آن، در روز بياختيار قي ميكند، احتياط واجب آن است كه روزه آن روز را قضا نمايد.
مسئله 1726 - اگر روزهدار بتواند از قي كردن خودداري كند چنانچه براي او ضرر و مشقّت نداشته باشد، بايد خودداري نمايد.
مسئله 1727 - اگر در ماه رمضان يا نذر معيّن، مگس و مانند آن بي اختيار در گلوي روزهدار برود چنانچه بدون حرج بيرون انداختن آن ممكن باشد بايد آن را بيرون آورد و روزه او باطل نميشود، و اگر بداند كه به واسطه بيرون آوردن آن قي ميكند چون خوردن آن حرام است باز هم اگر حرجي نيست بايد بيرون بياورد و بنابراحتياط واجب روزه را تمام و بعدا هم قضا كند ولي اگر به حدّي پائين رفته كه خورده شده حساب شود از نظر روزه لازم نيست بيرون آورد و روزه او صحيح است. چنانكه اگر ديگر امكان بيرون انداختن آن نباشد روزه او صحيح است.
مسئله 1728 - اگر سهوا چيزي را فرو ببرد ولي بحدي نرسيده باشد كه عرفا آنرا خورده شده حساب كنند و يادش بيايد كه روزه است و بيرون آوردن آن بوسيله سرفه و مانند آن ممكن باشد بايد آن را بيرون آورد و روزه او صحيح است.
مسئله 1729 - اگر يقين داشته باشد كه به واسطه آروغ زدن، چيزي از گلو بيرون ميآيد كه قي كردن حساب شود بنابراحتياط واجب نبايد عمدا و بدون ضرورت آروغ بزند. ولي اگر يقين نداشته باشد اشكال ندارد.
مسئله 1730 - اگر آروغ بزند و بدون اختيار چيزي در گلو يا دهانش بيايد، بايد آن را بيرون بريزد، و اگر بياختيار فرو رود روزهاش صحيح است.
مسئله 1731 - اگر انسان عمدا و از روي اختيار كاري كه روزه را باطل ميكند انجام دهد روزه او باطل ميشود و چنانچه از روي عمد نباشد اشكال ندارد. ولي جنب اگر بخوابد و به تفصيلي كه در
مسئله 1709 گفته شد تا اذان صبح غسل نكند روزه او باطل است.
مسئله 1732 - اگر روزهدار، سهوا يكي از كارهايي كه روزه را باطل ميكند انجام دهد و به خيال اينكه روزهاش باطل شده، عمدا دو باره يكي از آنها را بجا آورد، روزه او باطل ميشود.
مسئله 1733 - اگر چيزي به زور در گلوي روزهدار بريزند، يا سر او را به زور در آب فرو برند روزه او باطل نميشود. ولي اگر مجبورش كنند كه روزه خود را باطل كند، مثلا به او بگويند اگر غذا نخوري ضرر مالي يا جاني به تو ميزنيم و خودش براي جلوگيري از ضرر، چيزي بخورد روزه او باطل ميشود.
مسئله 1734
- روزهدار نبايد جايي برود كه ميداند يا اطمينان دارد چيزي در گلويش ميريزند يا مجبورش ميكنند كه خودش روزه خود را باطل كند. اما اگر قصد رفتن كند و نرود، يا بعد از رفتن، چيزي بخوردش ندهند روزه او صحيح است. مگر اينكه هنگام قصد رفتن توجه داشته باشد كه قصد رفتن به منزله قصد ابطال روزه است چون ميداند كه وقتي برود روزهاش را باطل ميكنند و چنانچه از روي ناچاري كاري كه روزه را باطل ميكند در آنجا انجام دهد روزه او باطل ميشود، ولي اگر چيزي در گلويش بريزند باطل شدن روزه او محلّ اشكال است. مگر اينكه هنگام رفتن بداند كه چيزي بخوردش ميدهند و اين موجب بطلان روزهاش ميشود.